Η τριμηνιαία επιθεώρηση ¨Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική“  κυκλοφόρησε με ειδικό αφιέρωμα στη Δημόσια Διπλωματία (τεύχος 16). Το ειδικό αφιέρωμα υπό τον τίτλο ¨Είδωλα Κρατών: Δημόσια Διπλωματία, Εθνική Ταυτότητα και Εικόνα¨ επιμελείται ο Βασίλης Καπετανγιάννης.

Το αφιέρωμα περιλαμβάνει 9 κείμενα υπό τις ενότητες ¨Διαχείριση Εθνικής Ταυτότητας¨, ¨Κύπρος και Ελλάδα¨ και ¨Απόψεις και Θέσεις¨:

Βασίλης Καπετανγιάννης (Εισαγωγή): Δημόσια Διπλωματία, Εθνική Ταυτότητα και Εικόνα

Συνέντευξη με τον Αντώνη Λιάκο: H Eλληνική Eμπειρία, Aποτύπωση της Παγκόσμιας Ιστορίας

Ανδρέας Μακρής: Η πολιτική διάσταση του «Nation Branding» και η περίπτωση της Ελλάδας

Μαρία Φωλά: Η Ελλάδα ως Brand: Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον

Ελένη Τζουμάκα: Η Ελληνική Πρόταση Πολιτισμού

Λαμπρινή Κολτσίδα: Οι Νεοελληνικές Σπουδές στο Εξωτερικό

Keith Dinnie & Μαρία Φωλά: Κύπρος – Ένα νησί με άπειρες δυνατότητες. Αγαπήστε το!

Νίκος Βλαχάκης: Δημόσια Διπλωματία της Ελλάδας στη ΝΑ Ευρώπη και Τουρκία

Έφη Παπαχρήστου: Δημόσια Διπλωματία – Νέο επιστημονικό πεδίο

Σταύρος Σταθουλόπουλος: Η Ελληνική Δημόσια Διπλωματία – Προβλήματα και επιλογές

• Eπιθεώρηση “Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική”: ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ

Δείτε επίσης: Η Ελληνική Δημόσια Διπλωματία - Προβλήματα και Επιλογές,  H Δημόσια Διπλωματία της Ελλάδας – Εισηγήσεις της Ένωσης Ακολούθων Τύπου

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο του London School of Economics (LSE) έκανε δεκτή στο πλαίσιο προγράμματος Επισκέπτη Ερευνητή (Visiting Fellowship) για το τετράμηνο Ιανουαρίου-Απριλίου 2010 τη Μελίνα Σκουρολιάκου, μέλος της Ένωσης Ακολούθων Τύπου, προκειμένου να εκπονήσει σύντομο ερευνητικό σχέδιο στην αγγλική γλώσσα επί θεμάτων διεθνούς επικοινωνίας της Ελλάδας.

Η συνεργασία αυτή με το Ελληνικό Παρατηρητήριο του LSE εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ένωσης Ακολούθων Τύπου και του Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής για την ενίσχυση του διαλόγου επί θεμάτων δημόσιας διπλωματίας, επικοινωνίας, και εξωτερικής πολιτικής και την υποστήριξη της μετεκπαίδευσης των μελών της Ένωσης Ακολούθων Τύπου.

Το ερευνητικό σχέδιο της Μελίνας Σκουρολιάκου έχει τον τίτλο «Επικοινωνία στην εξωτερική πολιτική: Ο επικοινωνιακός παράγοντας στη διαμόρφωση και εφαρμογή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής 2000-2009» (Communicating Foreign Policy: The Communication Factor in the Formation and Implementation of Greek Foreign Policy, 2000-2009) και αφορά το βαθμό αποτελεσματικότητας όπως και τα χαρακτηριστικά της επικοινωνιακής στρατηγικής πίσω από τη χάραξη και εφαρμογή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Το ερευνητικό σχέδιο προσανατολίζεται στην περίοδο 2000-2009, καλύπτοντας έτσι μια περίοδο διακυβέρνησης της χώρας και από τα δύο κόμματα εξουσίας. Βλέπει την εξωτερική πολιτική στο σύνολό της και αντλεί παραδείγματα τόσο από τα ελληνοτουρκικά όσο και από το θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ. Η ανάλυση έχει οργανωθεί σε ορισμένους άξονες, που απαντούν σε επιμέρους ερωτήματα (Υπάρχει διαφορετική επικοινωνιακή πολιτική ανάλογα με το θέμα της εξωτερικής πολιτικής; Για το ίδιο θέμα, ακολουθείται διαφορετική πολιτική από τα δύο μεγάλα κόμματα; Έχουν τον ίδιο στόχο και απευθύνονται στο ίδιο κοινό; Πόσο επηρεάζει την αποτελεσματικότητα της εξωτερικής πολιτικής η ασυνέπεια που παρατηρείται στις πολιτικές των κομμάτων;).

Σκοπός του ερευνητικού σχεδίου είναι να αναγνωρίσει και να αποτυπώσει – εφόσον υπάρχουν – μοντέλα επικοινωνιακής πολιτικής που εφαρμόζονται προκειμένου να προωθηθούν οι θέσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Αλλά και να αναδείξει επικοινωνιακές πρακτικές μέσα από τον τρόπο εφαρμογής της πολιτικής αυτής. Προς την κατεύθυνση αυτή θα αναλυθεί ο ρόλος που είναι δυνατόν να έχει η δημόσια διπλωματία στο να καταστήσει την επικοινωνιακή πολιτική της Ελλάδας στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής πιο ανταγωνιστική.

Melina Skouroliakou: Communicating Foreign Policy: The Communication Factor in the Formation and Implementation of Greek Foreign Policy, 2000-2009 (RESEARCH PROPOSAL FOR THE LSE-ENAT FELLOWSHIP PROGRAMME)

Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης: Η έρευνα στις επιστήμες του ανθρώπου και τα συγκριτικά της Ελλάδος, Ομιλία στην Ημερίδα: Η Συμβολή των Ερευνητικών Κέντρων στην Έρευνα, την Τεχνολογική Ανάπτυξη και την Καινοτομία, 1.4.2009

“…Λόγω της ξεχωριστής σημασίας του ελληνικού πολιτισμού για τον παγκόσμιο πολιτισμό η σοβαρή ενασχόληση της σύγχρονης ελληνικής ερευνητικής κοινότητας με τις αλλεπάλληλες φάσεις και τις ποικίλες εκδηλώσεις του ελληνικού πολιτισμού προσφέρει μια μοναδική δυνατότητα στο επιστημονικό δυναμικό της χώρας να καταστήσει αισθητή την παρουσία του και τα πορίσματα των ερευνών του σε μεγάλα πεδία της σύγχρονης επιστημονικής ζωής. Αυτό είναι το συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, η οποία διαθέτει τις πηγές και το πρωτογενές υλικό για τη διεξαγωγή πρωτότυπου ερευνητικού έργου στον τομέα σπουδής του ελληνικού πολιτισμού…

…Η πρόκληση για την έρευνα του νέου ελληνισμού: με δεδομένη την υποχώρηση και κάμψη των νεοελληνικών σπουδών εκτός Ελλάδος πως μπορεί η εγχώρια κοινότητα των ειδικών ερευνητών να κρατήσει ζωντανό το αντικείμενο ως αναγνωρίσιμη παρουσία στη διεθνή επιστήμη; Για την επίτευξη του αιτήματος αυτού απαιτείται να συγκλίνουν η ικανότητα της σύγκρισης, η λεπτότητα στη διαχείρηση της θεωρίας, η μεθοδολογική επινοητικότητα που θα αναδείξουν τη σημασία της έρευνας του νέου ελληνισμού για την κατανόηση, εμβάθυνση και εικονογράφηση γενικότερου ενδιαφέροντος ζητημάτων στις επιστήμες του ανθρώπου. Η επιτυχής ανταπόκριση προς την επιστημολογική αυτή πρόκληση συνιστά και τη δοκιμασία της βιωσιμότητας και μακροπρόθεσμης επιβίωσης των νεοελληνικών σπουδών. Αλλά και στο επίπεδο αυτό διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα η Ελλάδα τόσο από την άποψη της διαθεσιμότητας του πρωτογενούς υλικού όσο και λόγω της πρωϊμότητας της εκδήλωσης διαφόρων φαινομένων της νεωτερικότητας στο ελληνικό πλαίσιο και της πολυπλοκότητας του διαλόγου των φαινομένων αυτών με τη μακραίωνη πνευματική παράδοση που εκφράστηκε στην ελληνική γλώσσα…”

Μαρία Φωλά: Η Ελλάδα ως brand απουσιάζει από την ετήσια έρευνα Top 10 Country Brands της FutureBrand

Για πρώτη φορά τα τελευταία τέσσερα χρόνια η Ελλάδα απουσιάζει από την ετήσια έρευνα Country Brand Index 2008 της FutureBrand, η οποία αξιολογεί με όρους branding τις ισχυρότερες χώρες του πλανήτη. Χαρακτηριστικό είναι ότι το έτος 2005, όταν για πρώτη φορά δημοσιεύθηκε η έρευνα, η Ελλάδα βρισκόταν στην 6η θέση των ισχυρότερων χωρών – brands.

Πράγματι, στη μέτρηση του 2008, η Ελλάδα απουσιάζει από τη δεκάδα των κορυφαίων brands και εμφανίζεται μόνο στις επιμέρους μετρήσεις ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των χωρών – μαρκών, 4η αναφορικά με την ιστορία της (ήταν 3η στη μέτρηση του 2005) και 5η στις τέχνες και τον πολιτισμό (όπως και το 2005). Η Ελλάδα ως brand απουσιάζει από όλες τις επιμέρους μετρήσεις χαρακτηριστικών που είχαν αξιολογηθεί ως σημαντικά και είχε γίνει προσπάθεια να προβληθούν με την επικοινωνιακή ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων, όπως και μέσω των διαφημιστικών εκστρατειών του ΕΟΤ, δηλαδή τα στοιχεία της αυθεντικότητας, των επιλογών σε διαμονή, καταλύματα, συνεδριακό τουρισμό, την ευκολία και τις ευκαιρίες ταξιδιών, καθώς και την ασφάλεια (FutureBrand CBI 2008).

Καθοδική πορεία από το 2007

Η καθοδική πορεία της εικόνας της Ελλάδας ως brand διαφαινόταν ήδη από τη μέτρηση της FutureBrand για το έτος 2007, οπότε η Ελλάδα εμφανιζόταν στην 9η θέση. Ήδη από το 2007, οι ειδικοί επισημαίνουν πως «η Ελλάδα έχει σημαντικά πλεονεκτήματα ως χώρα, ωστόσο πρέπει να είναι πιο σταθερή στις προσπάθειές της να προβάλλει το brand». Στην ανάλυση της έρευνας του 2007 η Ελλάδα ως brand αναφερόταν στην κατηγορία των χωρών που βρίσκονται σε παρακμή, γιατί δεν καταφέρνουν να αξιοποιήσουν τα επικοινωνιακά πλεονεκτήματα που διαθέτουν ή γιατί οι δράσεις τους τις καθιστούν μη δημοφιλείς στο κοινό). Για την εικόνα του brand το 2007, η ανάλυση ανέφερε πως η Ελλάδα στηρίζεται ιδιαίτερα στη διαφημιστική της προβολή, αλλά η κεντρική ιδέα του Explore your Senses (το διαφημιστικό σλόγκαν της καμπάνιας διεθνούς προβολής της χώρας) μοιάζει επιδερμική. Επισημάνθηκε, επίσης, το γεγονός ότι κάθε χρόνο εφαρμόζεται και διαφορετική διαφημιστική εκστρατεία, με αποτέλεσμα η διαφημιστική προβολή του brand να μην παρουσιάζει συνέπεια και να μην μπορεί να εμβαθύνει στα αξιακά χαρακτηριστικά της μάρκας  (FutureBrand 2007).

Στην 6η θέση το 2005

Στην πρώτη μέτρηση της FutureBrand το έτος 2005, η Ελλάδα βρισκόταν στην 6η θέση της κατάταξης με τα 10 κυρίαρχα brands χωρών, με ισχυρότερα επιμέρους χαρακτηριστικά της μάρκας τις τέχνες και τον πολιτισμό (5η θέση), την ιστορία (3η θέση), τις παραλίες (8η θέση), την οικογένεια (10η θέση). Ωστόσο, ακόμα και το 2005 η Ελλάδα απουσίαζε από τους πίνακες που μετρούσαν επιμέρους χαρακτηριστικά για τα οποία έγινε πολύς λόγος κατά την περίοδο της προετοιμασίας και διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων, όπως για παράδειγμα η δυνατότητα διοργάνωσης συνεδρίων, η προσέλκυση επιχειρήσεων ή οι φυσικές ομορφιές (FutureBrand 2005).

Λίγα λόγια για την έρευνα

Η ετήσια έρευνα CBI (Country Brand Index) που πραγματοποιείται από την FutureBrand, μια κορυφαία διεθνή εταιρεία συμβουλευτικών υπηρεσιών branding, σε συνεργασία με τον Τομέα Παγκόσμιου Τουρισμού της εταιρείας PR Weber Shandwick, μελετά από το 2005 τις χώρες ως μάρκες (brands) και εξετάζει τις τάσεις με τις οποίες συνδέονται, κυρίως στον τομέα του τουρισμού, ο οποίος, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ο πιο προφανής και προβεβλημένος τομέας κάθε χώρας. Βεβαίως, η έρευνα εντοπίζει κι άλλους τομείς που καθορίζουν την εικόνα μιας χώρας, όπως για παράδειγμα τις επενδύσεις και τις εξαγωγές, και ενθαρρύνει τις χώρες  να αντιμετωπίζουν την εικόνα τους ολιστικά και όχι με βάση την καθετοποίηση του δημόσιου τομέα ή των κυβερνητικών οργανισμών. Κάθε χρόνο η έρευνα εμπλουτίζει τα μεθοδολογικά της κριτήρια με νέες παραμέτρους, ώστε να γίνεται πιο επίκαιρη.

Μεθοδολογία 2008

Η μεθοδολογία της έρευνας το 2008 ενσωματώνει στοιχεία από παγκόσμια ποιοτική έρευνα με ερωτώμενους 2.700 ταξιδιώτες από εννέα χώρες, με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: να ταξιδεύουν προς διεθνείς προορισμούς περισσότερο από μια φορά κάθε χρόνο, η ηλικία τους να είναι μεταξύ 21 και 65 ετών, ενώ αναλογική ήταν η κατανομή του δείγματος κατά φύλο. Τα θέματα του ερωτηματολογίου αφορούσαν την επιλογή του ταξιδιωτικού τους προορισμού, τους συνειρμούς για τη χώρα που επέλεξαν, τη συνολική γνώση για τη χώρα, την προθυμία τους να προτείνουν χώρες ως ιδανικούς ταξιδιωτικούς προορισμούς. Επίσης, για την τελική κατάταξη των χωρών αξιολογούνται απόψεις που προκύπτουν από συνεντεύξεις ένας-προς-ένα (one-to-one interviews) σε 30 ειδήμονες της βιομηχανίας του τουρισμού, που ρωτήθηκαν για την εικόνα που έχουν για τις ισχυρότερες χώρες ως μάρκες. Τέλος, ενσωματώνονται στην έρευνα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τον τομέα του τουρισμού, οικονομικά στοιχεία κάθε χώρας, στοιχεία που δημοσιεύει η Παγκόσμια Τράπεζα για κάθε χώρα, στατιστικά στοιχεία για τις επενδύσεις, τη διείσδυση των ξένων γλωσσών, τα έξοδα προβολής της τουριστικής βιομηχανίας κάθε χώρας και πολλά άλλα. 

FutureBrand: Country Brand Index 2008, Download the ‘07, ‘06, ‘05 Studies

Δείτε επίσης: Brand Ελλάδα, Σκέψεις για το Μέλλον, Brands και Σύγχρονη Ελληνικότητα

Elena Lazarou, Mass Media and the Europeanization of Greek- Turkish Relations: discourse transformation in the Greek press 1997-2003, Hellenic Observatory – LSE, GreeSE Paper No 23, February 2009

This paper analyzes the discourse on Turkey in the Greek press, focusing particularly on the reaction of the press to the transformation – or Europeanization- of Greek foreign policy that took place in the years following 1997. The paper examines the perceptions and representations of Turkey in the Greek printed media, by identifying the narratives referring to Turkey either as an enemy or as a candidate state for EU membership, and by looking at the evolution and transformation of these narratives in the period between 1997 and 2003. It then extracts observations regarding the nature of the discursive changes observed and proposes that – to a larger or lesser extent – these changes may be linked to the Europeanization of Greek society and politics and can be directly or indirectly attributed to the EU’s ability to influence non-state actors, such as the mass media.

Hellenic Observatory – LSE: Elena Lazarou – Visiting Fellow

Daryl Copeland, Fixing Foreign Ministries Message from Oz,  USC Center on Public Diplomacy, 1.4.2009

Earlier this month, a blue ribbon panel, appointed in 2008 by Australia’s Lowy Institute for International Policy to enquire into that country’s foreign ministry and representational capacity, reported a deep diplomatic deficit and has recommended sweeping reform and major reinvestment. The findings, which include a series of recommendations on public diplomacy, are widely applicable and warrant close inspection.

The short of it, made plain in this and many other studies, is that foreign ministries, and the conventional diplomatic business model which they embody, have not adapted well to the challenges of the globalization era. They are rigid rather than fluid and hierarchic rather than networked, authoritarian rather than innovative, and staffed for the most part by a cadre of employees whose skill sets no longer fill the bill. Too thin on the ground at home, even more severely overstretched abroad, an under-financed diplomatic corps is without the necessary tools or capacity required to respond to the rapidly changing environment in which it operates. The crisis is systemic…

While the Lowy Institute report does not advocate or reflect a complete embrace of the Public Diplomacy-centric perspective, its recommendations are sensible and several merit highlighting:

• Public Diplomacy needs to be integrated with all stages of international policy development and implementation, not just in the foreign ministry but across government
• All international policy staff should be trained in Public Diplomacy
• Guidelines restricting diplomatic contact with the media require review
• Missions abroad need more discretionary Public Diplomacy resources and authority
• Major investments are needed in new media (blogs, video sharing, wikis, etc.) Public Diplomacy tools
• Cultural diplomacy should be re-oriented away from elite audiences towards youth, potential leaders and Islamic communities.

Further information on Daryl Copeland and his thinking on diplomacy, development and security in the age of globalization are available at: www.guerrilladiplomacy.com

Athanasia Papangelopoulou: ‘The Division of Cyprus and Paths to its Reunification: An Analysis’, A thesis submitted for the degree of Ph.D. Department of Government. University of Essex, May 2005

The focus of this study has been the nature of the partition of Cyprus. Its main hypothesis has been that the conflict has been created and sustained through the construction of two enemy ethnic identities on the island. One of the principal assumptions of this thesis has been that this is a process closely connected with power relationships in Cyprus.

My research has looked into the way the conflict has been problematised by the dominant ethnic discourses, which have been present in accounts of the Cyprus issue, official publications and the Cypriot school history textbooks. My aim has been not only to contest the dominant assumption of fixed primordial ethnic identities but to show that the representations derived from this, in turn themselves constitute a discourse which recycles the enemy relationship of ethnic identities that ethno-nationalism has constructed.

A large part of this research has concentrated on the evolution of these conflicting ethno-nationalisms and their nexus with the political. At the same time, I have investigated the challenges to ethno-nationalism by an inclusive Cypriotist discourse, which mainly the Left parties in both communities have advocated.

However, having looked at the efforts for bringing an end to partition, my conviction has been that the negotiations have been hampered by intransigent ethnic bargaining rather than by a need to address the people of Cyprus as a whole. This has also been evident by the failure of the most recent Kofi Annan plan. My suggestion is that a negotiated settlement for reunification will be possible only if the ruling elites of the two communities cooperate and take initiatives for rapprochement, which will bring their communities together through a reconstruction of the rival ethnic identities towards an inclusive political identity for all Cypriots.