Tου Σταυρου Tζιμα

Στις αρχές της εβδομάδας οι ακόλουθοι Tύπου των ελληνικών πρεσβειών προχώρησαν σε σαρανταοχτάωρη απεργία διαμαρτυρόμενοι για «την υποβάθμιση της σημασίας προβολής της εθνικής μας εικόνας στο εξωτερικό», όπως σημείωναν στο σχετικό δελτίο Τύπου. Δεν έκλεισαν δρόμους, δεν προέβησαν σε καταλήψεις πρεσβειών ή του ΥΠΕΞ, ούτε έκαναν φασαρία στα τηλεπαράθυρα, ώστε να αναγκάσουν την κυβέρνηση να μην προχωρήσει στο κλείσιμο ενός σημαντικού αριθμού εξ αυτών, για λόγους λιτότητας.

Οσοι δημοσιογραφήσαμε εκτός συνόρων ξέρουμε τι σημαίνει η παρουσία αυτών των ανθρώπων στις πρεσβείες μας για τη χώρα μας, σε μια περίοδο που πασχίζει να περισώσει ό,τι έχει απομείνει από το διεθνές της κύρος. Γιατί τα Γραφεία Τύπου επιτελούν ένα σημαντικό ρόλο στη διεθνή προβολή της χώρας, με ελάχιστα κατ’ ουσίαν μέσα, αλλά με στελέχη-απόφοιτους του Τμήματος Ακολούθων Τύπου της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, οι οποίοι συνδυάζουν μέσα από την εκπαίδευσή τους γνώσεις τόσο της διπλωματίας και διεθνών σχέσεων όσο και σύγχρονης επικοινωνίας. Αυτοί με τις διασυνδέσεις τους στα ΜΜΕ φροντίζουν να τροφοδοτούν θετική δημοσιότητα και να αποτρέπουν αρνητικά δημοσιεύματα που διαμορφώνουν ανθελληνικό κλίμα. Με τα καθημερινά reports και τις πολύτιμες πληροφορίες τους, όπως αποδείχθηκε σε κρίσιμες στιγμές, βοηθούν την εξωτερική πολιτική, αλλά και την ασφάλεια της χώρας. Ποιος δεν θυμάται ότι τη νύχτα των Ιμίων, όταν η χώρα βρέθηκε στα πρόθυρα πολεμικής σύρραξης ήταν το Γραφείο Τύπου στην στην Αγκυρα που ενημέρωσε την Αθήνα ότι Τούρκοι κομάντος κατέλαβαν τη βραχονησίδα;

Δεν γνωρίζω πόσα χρήματα θα εξοικονομήσει η κυβέρνηση, καταργώντας δεκατέσσερα από τα σαράντα ένα γραφεία, σίγουρα όμως θα στερήσει τις διπλωματικές αρχές από ένα πολύτιμο, σύγχρονο εργαλείο που απευθύνεται όχι μόνο στις κυβερνήσεις, αλλά, κυρίως στην κοινή γνώμη της κάθε χώρας.

Αλλα κράτη, με πρώτες τις ΗΠΑ αλλά και την Τουρκία, εντάσσουν τη δημόσια διπλωματία στις δομές τους ως σύγχρονη πρακτική της διπλωματίας του 21ου αιώνα για την ανάδειξη του ρόλου τους και την εξυπηρέτηση των εθνικών τους συμφερόντων. Θα περίμενε κανείς ότι ο τομέας της επικοινωνιακής μας πολιτικής στο διεθνές περιβάλλον θα αναβαθμιζόταν με επαναπροσδιορισμό στόχων, καλύτερη χρησιμοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και γενικότερη αναδιοργάνωση ακόμα και με τη συγκρότηση αυτοτελούς υπηρεσίας υπαγόμενης απευθείας στο ΥΠΕΞ, αντίστοιχης με αυτής των ΗΠΑ, με σκοπό τη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων και τη μείωση της σπατάλης πόρων. Επιχειρείται, δυστυχώς, το αντίθετο. Η προβαλλόμενη άποψη που θέλει τον ρόλο των Γραφείων Τύπου του Εξωτερικού υποβαθμισμένο λόγω των τεχνολογικών και επικοινωνιακών εξελίξεων στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και του φαινομένου του «παγκόσμιου χωριού» είναι μάλλον παραπλανητικό.

Το άρθρο στην ιστοσελίδα της Καθημερινής

«Το brand φτιάχνεται από μέσα προς τα έξω. Πρέπει κάθε Ελληνας να αλλάξει προς την ίδια κατεύθυνση». «Να ανακαλύψεις μέσα στη χώρα σου μια καινούργια χώρα» – έτσι το λέει ο Γ. Ολύμπιος. «Αυτό θα ήταν λυτρωτικό και για μας τους ίδιους. Να δώσουμε επιτέλους μια απάντηση στο “τι σημαίνει Ελληνας σήμερα; Τι τον ενδιαφέρει; Τι θέλει να πετύχει;”». Αν αυτό είναι εφικτό, εξαρτάται από τον καθένα μας ξεχωριστά.

Η Καθημερινή (28.2.2010): Το brand name της Ελλάδας σε κρίση, Από τον Ζορμπά στην αμηχανία και στα… λαμόγια,  Πώς μπορεί να αντιστραφεί το κλίμα

Θάνος Π. Ντόκος: “Η διεθνής εικόνα της Ελλάδος” (Η Καθημερινή, 17.2.2010)

“…Είναι απαραίτητο να ξανακερδίσουμε τον αυτοσεβασμό και την υπερηφάνειά μας, κάνοντας μια καινούργια αρχή σε μια σειρά τομέων που αφορούν το μέλλον της χώρας, αλλά και να βελτιώσουμε τη διεθνή εικόνα της Ελλάδας, διότι αποτελεί άυλο μεν, σημαντικό δε συντελεστή οικονομικής ανάπτυξης αλλά και άσκησης αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής (από μια χώρα με σημαντικά ανοιχτά ζητήματα και σε αναζήτηση περιφερειακού ρόλου). Ο πρώτος στόχος απαιτεί σημαντικές τομές και μεταρρυθμίσεις, με τομείς προτεραιότητας την παιδεία και την αντιμετώπιση της διαφθοράς, ενώ σημαντικές παρεμβάσεις απαιτούνται και στην οικονομία, τη γεωργία, τον τουρισμό και το περιβάλλον. Χρειάζεται επίσης η προβολή των «νησίδων αριστείας», που σαφώς υπάρχουν σε κάθε τομέα, και η προσπάθεια επέκτασής τους για να δημιουργηθεί κάποια στιγμή η απαραίτητη κρίσιμη μάζα.

Προς τα έξω, επείγει η ανάληψη πρωτοβουλιών και η βελτίωση του μηχανισμού προβολής της χώρας. Συνολικά, αποτελεί επιτακτική ανάγκη μια εθνική προσπάθεια αλλαγής νοοτροπίας σύμφωνα με την προτροπή του Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι: μη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για σένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου….”

Spain’s Foreign Minister Miguel Angel Moratinos recalled this week that it had been said of the previous U.S. administration that what American diplomacy needed was “regime change”. Europeans, meanwhile, he said, simply needed “a regime”.

America got its regime change with President Barack Obama, Moratinos explained this week, while Europeans got a new regime with the Lisbon treaty, a document that is supposed to help bolster the EU on the world stage and creates a more powerful foreign policy chief for the bloc.

The question now is whether the EU, a group of 27 nations and 500 million people that has consistently punched below its weight in foreign affairs even as its economic influence grows, will be bold enough to seize the opportunity Lisbon presents to make it presence fully felt in the world.

Europhiles have argued for years about the need for Europeans to back their ability to exert “soft power” through aid and trade with a united approach to international diplomacy backed by credible “hard power”, or military capability (Reuters, January 21, 2010).

Read the full text

Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε σε προδημοσίευση το άρθρο του Συμβούλου Επικοινωνίας Σταύρου Σταθουλόπουλου “Η Ελληνική Δημόσια Διπλωματία – Προβλήματα και επιλογές“ στην επιθεώρηση ¨Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική“  (Ιανουάριος 2010, τεύχος 16):

“Σε αντίθεση με την κρατούσα γνώμη του παρελθόντος, μια αποτελεσματική πολιτική Δημόσιας Διπλωματίας (Δ.Δ.): (α) δεν αφορά μόνον την κυβερνητική επικοινωνία με το ευρύτερο κοινό ξένων χωρών σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά εξίσου θέματα που αναφέρονται συνολικά στην εικόνα της χώρας, (β) δεν αφορά μόνο την κυβέρνηση και την προβολή δημόσιων πολιτικών, αλλά και πολλούς άλλους μη κυβερνητικούς φορείς, καθώς και την κοινωνία των πολιτών, (γ) δεν επικεντρώνεται πλέον μόνον σε πολιτικές για την προώθηση καλής εικόνας μιας χώρας, αλλά αφορά μια πιο σύνθετη διαδικασία αναζήτησης, συζήτησης και προβολής των βασικών αξιών της.

Η Δ.Δ. σήμερα αφορά στη συνειδητοποίηση των πλεονεκτημάτων μιας χώρας και τη διαχείριση και συντονισμό πολλών δράσεων από κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς –διεθνείς σχέσεις, ειδησεογραφικά προγράμματα, διαχείριση πληροφοριών, πολιτιστική διπλωματία, εκπαιδευτικές ανταλλαγές, αναπτυξιακή βοήθεια, διπλωματία των επιχειρήσεων και των ΜΚΟ, δράσεις διασποράς, δράσεις στο διαδίκτυο, πολιτικές Νation Βranding– για την αξιοποίηση των πλεονεκτημά-των αυτών καθώς επίσης και την αντιμετώπιση των τυχόν μειονεκτημάτων.

Με λίγα λόγια, η Δ.Δ. σήμερα αφορά σε κάτι ευρύτερο από την απλή μετάδοση μιας θέσης σχετικά με ένα διεθνο-πολιτικό ή διπλωματικό ζήτημα στα παγκόσμια ΜΜΕ, ή την οργάνωση μιας εκστρατείας δημοσίων σχέσεων ή κάποια επικοινωνιακή δράση. Πρόκειται για συνολική προβολή, τοποθέτηση και επανατοποθέτηση μιας χώρας στο σύνθετο και πολυεπίπεδο διεθνές περιβάλλον Μ’ αυτή την έννοια, αποτελεί μια συνθετική πολιτική παρέμβαση ενός ενεργού φορέα δράσης – όπως οφείλει να είναι το σύγχρονο δημοκρατικό κράτος- στο διεθνές σκηνικό, προσπάθεια διαχείρισης της επικοινωνιακής πολυπλοκότητας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, προς όφελος της ιδιαίτερης εθνικής στοχοθέτησης. Ο συντονισμός και οι στόχοι της Δ.Δ. δεν αποτελούν ένα απλό τεχνικό ζήτημα – παρόλο που το θέμα έχει πολλές και σημαντικές τεχνικές πλευρές. Στην ουσία του είναι ένα πολιτικό ζήτημα, όπως είναι η εξωτερική πολιτική και πρέπει να συζητείται και με όρους κατ’ εξοχήν πολιτικούς.

Θεσμικές Διαστάσεις

Στην Ελλάδα –ενώ η «ζήτηση» για αποτελεσματική προβολή της χώρας στο εξωτερικό αυξάνεται– λείπει, σε αντίθεση με άλλες χώρες, εκείνο το θεσμικό πλαίσιο που θα συντόνιζε και θα προωθούσε τις ενέργειες σημαντικών κυβερνητικών και μη κυβερνητικών φορέων που στην ουσία εμπλέκονται σε δράσεις Δ.Δ. Λείπει επίσης ο διάλογος και η συζήτηση σε συστηματικό και μόνιμο επίπεδο για το περιεχόμενο της πολιτικής διεθνούς επικοινωνίας, καθώς και η αξιολόγηση και δημιουργική αξιοποίηση της εμπειρίας άλλων χωρών, πολύ πιο προηγμένων στον τομέα αυτό από εμάς. Πολλές φορές τα μηνύματα που εκπέμπουν διάφοροι φορείς δεν ενώνονται με κάποιο ενοποιητικό νήμα ώστε η εικόνα της χώρας μας να προβάλλεται κατά τρόπο ενιαίο αν και πολύμορφο. Κοινή είναι η διαπίστωση πως δεν έχει ακόμη επιτευχθεί ικανοποιητικό επίπεδο συντονισμού.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι θεμελιώδης παράγοντας επιτυχίας μιας πολιτικής Δ.Δ. είναι η λειτουργία συντονιστικού φορέα. Ο χαρακτήρας και οι αρμοδιότητες του φορέα αυτού καθώς και η δημόσια λογοδοσία του (π.χ. στη Βουλή) μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης.

Συγκεκριμένες προτάσεις επί του ζητήματος αυτού έχει διατυπώσει η Ένωση Ακολούθων Τύπου που ενδεικτικά αναφέρω πιο κάτω:

• Σύσταση Ελληνικής Στρατηγικής Επιτροπής Δημόσιας Διπλωματίας.

• Σύνταξη ετήσιας Έκθεσης από την Εθνική Στρατηγική Επιτροπή Δημόσιας Διπλωματίας και υποβολή της στην Επιτροπή Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλής.

• Μεθοδικότερη συγκέντρωση και παραγωγή ξενόγλωσσου ενημερωτικού υλικού.

• Δυναμική παρουσία της χώρας στο διαδίκτυο, η οποία μπορεί να διασφαλιστεί με τη δημιουργία και συνεχή ενημέρωση μιας διαδικτυακής ξενόγλωσσης Πύλης πληροφόρησης για τη χώρα, κάτι που θα αναπληρώσει σημαντικό κενό του ελληνικού διαδικτύου και θα λειτουργήσει ενισχυτικά για την ανάπτυξη και άλλων επιμέρους διαδικτυακών δράσεων.

• Εκπαιδευτικού χαρακτήρα δράσεις και ανταλλαγές με στόχο νέους επαγγελματίες ΜΜΕ ξένων χωρών, με σκοπό την καλύτερη γνωριμία με τη χώρα μας.

• Υποστήριξη και ανάπτυξη σε τακτά χρονικά διαστήματα εκδηλώσεων στη βάση θεματικών αξόνων.

Οι εκδηλώσεις πρέπει να οργανώνονται με βάση επεξεργασμένη επικοινωνιακή πολιτική ανά περιοχή και ανά χώρα και σε σχέση με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας.

Σημαντικό επίσης θεσμικό ζήτημα είναι οι αναγκαίοι πόροι και οι υπηρεσιακές δομές σε ό,τι αφορά τις λειτουργίες της Δ.Δ. στις διπλωματικές αποστολές της χώρας. Αποτελεσματική Δ.Δ. προϋποθέτει και ισχυρό εκτελεστικό φορέα. Ορισμένες λειτουργίες ασκεί πρωτοβουλιακά, επικουρικά και σε συνέργια με τις διπλωματικές αρχές μας η Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης. Η συγκριτική προσέγγιση οδηγεί στη διαπίστωση ότι οι χώρες που έχουν θέσει σε προτεραιότητα ζητήματα Δ.Δ., διεθνούς επικοινωνίας και Nation Branding, υπαγάγουν τους εκτελεστικούς φορείς αυτών των λειτουργιών είτε απευθείας στον Πρωθυπουργό (αυτοτελείς υπηρεσίες ή άλλοι συναφείς ανεξάρτητοι θεσμοί), είτε στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Έμφαση στην Τεκμηρίωση

Σημαντικό θέμα-κλειδί για την ενημέρωση ξένου κοινού, είναι η τεκμηρίωση (επίκαιρα κείμενα και εκδόσεις με χρήση όλων των σύγχρονων μέσων παραγωγής και διανομής παρουσίαση βασικών στοιχείων για την Ελλάδα, κ.τ.λ.). Η ξενόγλωσση πληροφόρηση συχνά ούτε επαρκής είναι ούτε η κατάλληλη από άποψη περιεχομένου.

Ενώ διακρίνονται τάσεις βελτίωσης της κουλτούρας πληροφόρησης σε ό, τι αφορά την ενημέρωση από πλευράς δημοσίων υπηρεσιών στην ελληνική γλώσσα, δεν υπάρχει η αντίστοιχη φροντίδα για την ενημέρωση προς το εξωτερικό.

Αυτή τη στιγμή, οι κύριες πηγές αγγλόγλωσσης πληροφόρησης είναι ειδησεογραφικές, τα πρακτορεία ειδήσεων και κάποιες εγχώριες εκδόσεις. Το κενό παραμένει. Χρειάζεται έμφαση στη τεκμηρίωση των πολιτικών από όλες τις κυβερνητικές υπηρεσίες, δημόσιους φορείς, κ.τ.λ.

Η Ανταγωνιστική Ταυτότητα της Ελλάδας

Όπως προκύπτει από εκθέσεις διεθνών οργανισμών και «δεξαμενών σκέψης» (think tanks), η χώρα μας έχει αρκετά και σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα (πολύ υψηλό επίπεδο ανθρώπινης ανάπτυξης, υψηλό επίπεδο δημοκρατίας και ελευθερίας του τύπου, καλή εικόνα ως ταξιδιωτικός προορισμός, πολιτισμό), στα οποία πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση. Η χώρα έχει επίσης ορισμένα κρίσιμα συγκριτικά μειονεκτήματα, για τα οποία πρέπει να γίνουν οι κατάλληλες προσπάθειες αντιμετώπισης τους (γραφειοκρατία, διαφθορά, χαμηλή ανταγωνιστικότητα).

Η Ελλάδα είναι ίσως η μοναδική χώρα, η οποία παρουσιάζει τόσο υψηλό βαθμό ανθρώπινης ανάπτυξης σε ένα γεωγραφικό πλαίσιο άλλων πολύ λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Από πολιτική, οικονομική και πολιτιστική άποψη,  αποτελεί χώρα πρότυπο για την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. Η Ελλάδα είναι μια από τις εννέα χώρες-μέλη της Ευρωπα9κής Ένωσης (από τις είκοσι-επτά) που συμμετέχουν στο σύνολο των ενοποιητικών διαδικασιών (ΟΝΕ, καθεστώς Σένγκεν, αμυντική ενοποίηση). Η ισχυρή πολιτική και θεσμική θέση της Ελλάδας στο σύστημα της Ευρωπαiκής Ένωσης αποτέλεσε παράγοντα που της επέτρεψε να καταλάβει τη θέση του μη μόνιμου μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ (2005-2006).

Η Ελλάδα δεν είναι «κέντρο του κόσμου». Είναι όμως μια ανεπτυγμένη χώρα και τα όποια προβλήματά της προσομοιάζουν πλέον σε μεγάλο βαθμό με εκείνα των πολύ ανεπτυγμένων χωρών. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να γίνονται αντιληπτές και οι υπαρκτές δυσλειτουργίες της Ελληνικής Δημοκρατίας (έλλειψη επαρκούς οργανωμένου διαλόγου και πολιτικής λογοδοσίας, δυσλειτουργίες της δημόσιας διοίκησης, ανεπάρκειες στον ιδιωτικό τομέα, κοινωνικές ανισότητες).

Η ελληνική κοινή γνώμη και οι ελίτ της χώρας δεν εκτιμούν επαρκώς αυτά τα αντικειμενικά στοιχεία και συχνά επιμένουν να αντιλαμβάνονται τα προβλήματά της μέσα από παρωχημένες και ξεπερασμένες αντιλήψεις που δεν έχουν επαφή με τη σημερινή πραγματικότητα και τις δυνατότητές μας. Όπως έχει επισημανθεί από οξυδερκείς παρατηρητές, τα στερεότυπα αυτά αποτελούν εμπόδιο στη διαδικασία εκσυγχρονισμού της χώρας και την προβολή του σύγχρονου προσώπου της.

Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας πρέπει – αφού εντοπιστούν και περιγραφούν – να αναδειχθούν καταλλήλως με την οικοδόμηση μιας εθνικής επικοινωνιακής στρατηγικής, κτήμα κυβερνητικών και μη φορέων. Η γεωπολιτική θέση της χώρας είναι και θέση γέφυρας και επικοινωνίας – η Δ.Δ. μπορεί να μετατρέψει τη θέση αυτή σε πλεονέκτημα της χώρας με πολλαπλασιασμό και υποστήριξη κατάλληλων και αποτελεσματικών δράσεων.

Πρέπει να τοποθετήσουμε τη χώρα μας στο κατάλληλο συγκριτικό πλαίσιο χωρίς να παραβλέπουμε το γεγονός ότι η νεότερη Ελλάδα είναι μια χώρα, η οποία κάτω από ιδιαίτερες και δύσκολες συνθήκες κατόρθωσε να εξελιχθεί θεσμικά, πολιτικά, κοινωνικά έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνεται σήμερα στις 18 πρώτες χώρες του δείκτη του ΟΗΕ για την ανθρώπινη ανάπτυξη. Πριν μιλήσουμε σε ξένο κοινό, πρέπει εμείς οι ίδιοι να μπορούμε να βλέπουμε τη χώρα μας ως μια «επιτυχημένη ιστορία» έχοντας ταυτόχρονα επίγνωση των μειονεκτημάτων, των υστερήσεων και των αδυναμιών μας.

Ευρωπαϊκή και Εξωτερική Πολιτική

Μια επεξεργασμένη Δ.Δ. της Ελλάδας πρέπει να μην ακολουθεί ασθμαίνοντας τις βραχυπρόθεσμες εξελίξεις στην εξωτερική μας πολιτική, αλλά να αποτελεί συστατικό της μέρος. Σε κρίσιμες περιοχές/χώρες για τα συμφέροντα της Ελλάδας (π.χ. Τουρκία, πΓΔΜ, ΝΑ Ευρώπη) σκόπιμο θα ήταν να αναπτυχθεί κατάλληλη και ενεργή πολιτιστική διπλωματία και διπλωματία των πολιτών με μακροπρόθεσμους στόχους.

Χρήσιμη από πολλές απόψεις θα ήταν επίσης η ίδρυση ενός θεσμού στρατηγικής επικοινωνίας, με σκοπό την ορθολογικότερη και μακροπρόθεσμη διαχείριση σε επίπεδο ιδεών και δράσεων της επικοινωνιακής διάστασης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Πολλές χώρες διαθέτουν τέτοιο θεσμό.

Σε ό,τι αφορά ζητήματα ευρωπαϊκής πολιτικής της Ελλάδας, διαπιστώνεται ότι λείπουν επικοινωνιακές δράσεις με έμφαση στην όποια συμβολή της χώρας στη διαμόρφωση των πολιτικών της ΕΕ, αλλά και στην εμπλοκή μη κυβερνητικών ελληνικών φορέων και προσώπων σε ευρωπαϊκά ζητήματα. Αιχμή της παρέμβασης της χώρας μας στα διεθνή ζητήματα θα πρέπει να αποτελέσει η προβολή των θέσεών της σε σχέση με τα ζητήματα της ΕΕ και των πολιτικών που συζητούνται στα ευρωπαϊκά όργανα (Επιτροπή, Συμβούλιο, Κοινοβούλιο) μέσα από ειδικές δράσεις και την κατάρτιση ειδικών memo με τη συμμετοχή συναρμόδιων Υπουργείων για την επικοινωνία τους στα διεθνή Μέσα.

Διάλογος και Διπλωματία των Πολιτών

Η Δ.Δ. πρέπει να έχει στόχους ευρύτερους από την προβολή των κυβερνητικών πολιτικών. Είναι, βεβαίως, στο πλαίσιο της δημοκρατικής αρχής, αναμενόμενο και αναγκαίο η χώρα να εκφράζεται στις εξωτερικές της σχέσεις κυρίως μέσα από τις κυβερνητικές θέσεις και πολιτικές με τα αρμόδια όργανά της.

Παράλληλα, όμως, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ένας περισσότερο ανοικτός τρόπος ενημέρωσης είναι περισσότερο αξιόπιστος, περισσότερο πειστικός σε σχέση με την πολυφωνία που χαρακτηρίζει την ελληνική δημοκρατική κοινωνία.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια επεξεργασμένη Δ.Δ. της Ελλάδας πρέπει να δώσει ιδιαίτερη έμφαση σε μη κυβερνητικούς φορείς και ιδιαίτερα στις ελληνικές «δεξαμενές σκέψεις» καθώς και στους Έλληνες επιστήμονες και διανοούμενους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η κίνηση ιδεών στην Ελλάδα θα πρέπει να διαφημιστεί και να γίνει γέφυρα επικοινωνίας μας με τους άλλους λαούς. Έχουμε αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα να πούμε και να επικοινωνήσουμε ως χώρα και προς τις γειτονικές μας χώρες, με τις οποίες μοιραζόμαστε πολλά κοινά, αλλά και προς τις χώρες της Δύσης με τις οποίες συνδεόμαστε πολιτισμικά, οικονομικά και πολιτικά.

Τέλος, αναφορικά με το άγχος για τα διεθνή Μέσα, στα οποία η προβολή της εικόνας μας σε ορισμένες ευκαιρίες (π.χ. Ολυμπιακοί Αγώνες, Νέο Μουσείο της Ακρόπολης) έχει πολύ μεγάλη σημασία, ο διαρκής ειλικρινής διάλογος και η συστηματική καλλιέργεια σχέσεων αποτελούν την καλύτερη προσέγγιση ώστε να εδραιωθεί η πεποίθηση ότι η περίπτωσή μας δεν αποτελεί κάποια «εξαίρεση» σε κάποια ταραγμένη και προβληματική γωνιά του πλανήτη μας, αλλά περίπτωση μιας δυτικής αναπτυγμένης χώρας με συνήθη σημερινά προβλήματα όμοια ή παρόμοια των άλλων ομόλογων χωρών. Ίσως έτσι ξεπεράσουμε και το σύνδρομο της ανασφάλειας, της «καταδίωξης» και της «ξένης επιβουλής» που μας διακατέχει.

Πιστεύω ότι το ανωτέρω περίγραμμα των προβλημάτων και επιλογών σχετικά με τη Δ.Δ. μπορεί να αποτελέσει το πλαίσιο για μια πιο συγκροτημένη και ευρεία συζήτηση πράγμα που θα αποβεί σε όφελος όλων των εμπλεκόμενων φορέων.”

Δείτε επίσης: H Δημόσια Διπλωματία της Ελλάδας – Εισηγήσεις της Ένωσης Ακολούθων Τύπου

Influential academics Anthony Barnett and Mary Kaldor write about Greece’s prospects in an article entitled “Can Greece Lead the Way?” (openDemocracy, 9.11.2009)

“As the left across Europe flounders in the wake of the economic crisis, the Greek socialist party under George Papandreou could prove the exception with its dramatic election victory. His aim is nothing less than a pioneering form of progressive government that combines green development, democratic openness and international reconciliation…

…We live in an age when all politicians tell voters that they offer profound answers to “new challenges” and promise to be different. Naturally, such rhetoric often serves only to deepen public cynicism, encouraged by lazy and cliché infected journalism. Instead, reporters and commentators should inquire into whether the commitments and rhetoric of election programmes have any hinterland of thought and commitment.

In this case we can report that over the last half decade George Papandreou has hosted a rare process of reconsideration, investigation and debate. First, into the foundations of democratic politics. Second, into the policies needed to ensure more egalitarian and workable solutions to the economic and social issues of our time, developing the case for green growth. Third, ending the elitism of foreign policy and confronting international issues (including migration) by involving rather than excluding civil society…”

Ελληνική Μετάφραση: Μπορεί η Ελλάδα να δείξει το δρόμο; / των ‘Αντονι Μπαρνέτ και Μέρι Κάλντορ

Σε πρόσφατη εισήγησή του (Enabling Public Diplomacy Field Officers to Do Their Jobs, The Public Diplomacy Council – www.publicdiplomacycouncil.org, 2008) ο William Rugh, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Υεμένη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αναφέρεται στο ζήτημα της αποτελεσματικότερης οργάνωσης των μονάδων δημόσιας διπλωματίας στις διπλωματικές αποστολές της χώρας του υπογραμμίζοντας τη σημασία των δεξιοτήτων και της υπηρεσιακής κατάστασης των αρμοδίων στελεχών (Public Diplomacy Officers).

Η εισήγηση αναφέρεται εκτενώς στις κύριες διαφορές του επαγγελματικού πεδίου των Public Diplomacy Officers από αυτό των υπολοίπων διπλωματικών υπαλλήλων:

• Οι διπλωματικοί υπάλληλοι εν γένει έχουν ως κύρια αποστολή τους χειρισμούς που αφορούν στην εξωτερική πολιτική ενώ οι Public Diplomacy Officers οφείλουν να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην παρουσίαση όλων των πλευρών της αμερικανικής κοινωνίας, πολιτικής και πολιτισμού.
• Οι διπλωματικοί υπάλληλοι εν γένει συνομιλούν κυρίως με τους επίσημους εκπροσώπους των χωρών διαπίστευσής τους, ενώ οι Public Diplomacy Officers είναι σε διαρκή επαφή με παράγοντες από τους χώρους των ΜΜΕ, του πολιτισμού, και της ακαδημαϊκής κοινότητας.
• Οι διπλωματικοί υπάλληλοι εν γένει χειρίζονται κυρίως υποθέσεις που απαιτούν έναν ορισμένο βαθμό εμπιστευτικότητας (αναπτύσσουν δεξιότητες διαπραγματευτή και είναι συνήθως πολύ επιφυλακτικοί στον ανοικτό διάλογο και την επικοινωνία με ξένα κοινά), ενώ οι Public Diplomacy Officers διαχειρίζονται ανοικτές πληροφορίες και δεν κινούνται στο πλαίσιο μιας κουλτούρας του απορρήτου.
• Οι Public Diplomacy Officers σε αντίθεση με τους διπλωματικούς υπαλλήλους εν γένει, αποκτούν μια κουλτούρα διαλόγου με τα ξένα κοινά μέσα από τις ρουτίνες εργασίας τους: οργάνωση επαφών, συνεντεύξεων, διαλέξεων, προγραμμάτων εκπαιδευτικών ανταλλαγών, διαμόρφωση περιεχομένου ιστοτόπων, εκπροσώπηση στα ΜΜΕ κλπ.
• Σε ό,τι αφορά το ευρύτερο κοινό της χώρας αποστολής, οι Public Diplomacy Officers προτιμούν να χτίζουν στέρεες σχέσεις εμπιστοσύνης, ενώ οι διπλωματικοί υπάλληλοι εν γένει ενδιαφέρονται κυρίως να ανακοινώνουν πλευρές της πολιτικής που διαχειρίζονται.

Ο Rugh τονίζει ότι οι διακριτές επαγγελματικές ικανότητες των Public Diplomacy Officers δεν υποστηρίζονται επαρκώς στο υπάρχον οργανωτικό πλαίσιο των διπλωματικών αποστολών της χώρας του. Αποδέχεται την ορθολογικότητα της υπαγωγής της United States Information Agency (αυτόνομης έως το 1999 υπηρεσίας διεθνούς πληροφόρησης των ΗΠΑ) στο Στειτ Ντιπάρτμεντ εφόσον αυτή όντως εγγυάται μεγαλύτερη συνοχή της άσκησης της δημόσιας διπλωματίας με την εξωτερική πολιτική, πλην όμως υπογραμμίζει ότι υπάρχουν πολλά περιθώρια ενίσχυσης των ιδιαίτερων δεξιοτήτων και της θέσης των Public Affairs Officers εντός των διπλωματικών αποστολών.

Η εισήγηση καταλήγει σε προτάσεις για (α) τη σύσταση νέας διοικητικά αυτοτελούς υπηρεσίας δημόσιας διπλωματίας εντός του Στειτ Ντιπάρτμεντ με αυξημένες αρμοδιότητες, (β) την ενίσχυση της εκπαίδευσης των Public Diplomacy Officers σε θέματα αμερικανικού πολιτισμού, κοινωνίας και πολιτικής, αλλά και ξένων γλωσσών και νέων τεχνολογιών επικοινωνίας, και (γ) την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων και της σχετικής αυτονομίας δράσης των μονάδων δημόσιας διπλωματίας στις διπλωματικές αποστολές των ΗΠΑ.

Δείτε επίσης: H Κατάρτιση Στελεχών Δημόσιας Διπλωματίας στις ΗΠΑ, Εκπαίδευση στη Δημόσια Διπλωματία – Πρόταση για Νέο Πρόγραμμα Σπουδών στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, H Δημόσια Διπλωματία της Ελλάδας – Εισηγήσεις της Ένωσης Ακολούθων Τύπου