liakos1

Εν όψει της εκδήλωσης “Έθνος και Διανοούμενοι στην Ελλάδα και στην Ευρώπη” (10-11.4.2009)  ο καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Αντώνης Λιάκος παραχώρησε συνέντευξη στα μέλη της Ένωσης Ακολούθων Τύπου Αθηνά Ρώσσογλου και Μελίνα Σκουρολιάκου.

Η Ελλάδα ως παράδειγμα αποτύπωσης των εξελίξεων της παγκόσμιας ιστορίας, η οργανική σχέση ελληνικής γλώσσας και ελληνικού έθνους, η επίδραση που ασκεί η ιστορία στον τρόπο που ο Έλληνας αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, οι απόπειρες συνθετικής αποτύπωσης της νεώτερης ελληνικής ιστορίας, οι δράσεις που θα μπορούσαν να αναληφθούν για μια πιο ορθολογική και ουσιαστική αντίληψη και αξιοποίηση της ιστορίας, καθώς και το μεταρρυθμιστικό εγχείρημα στην Ελλάδα, αποτέλεσαν τους κεντρικούς άξονες της συνέντευξης.

Διαβάστε το απομαγνητοφωνημένο κείμενο της συνέντευξης.  Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε μια συνοπτική απόδοση της συνέντευξης:

• Ως προς τους βασικούς στόχους του συνεδρίου ‘Έθνος και Διανοούμενοι στην Ελλάδα και στην Ευρώπη’, η προσπάθεια επικεντρώνεται στο να αναζωπυρωθεί η ιστορική συζήτηση στην Ελλάδα, και μάλιστα σε επίπεδο συγκριτικό. Η σύγκριση Ελλάδας Ευρώπης παύει να μελετάται στο πλαίσιο του διπόλου ‘πρότυπο/κέντρο – κακέκτυπο/περιφέρεια’, αλλά προσδιορίζεται πλέον ως σχέση ανοικτή, όπου και τα επιμέρους προσδιορίζουν και διαμορφώνουν αυτό που θεωρείται κύριος κορμός. Ως προς τις ευρύτερες δράσεις του European Doctorate, αυτές στοχεύουν σε μια πιο διαπολιτισμική και διαδραστική αντίληψη της ιστορίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στην διαμόρφωση ενός πανευρωπαϊκού ορίζοντα εκπαίδευσης και μιας ευρωπαϊκής ατζέντας σε θέματα ιστορίας.
• Ως προς την οργανική σχέση ελληνικής γλώσσας και ελληνικού έθνους, ο Αντώνης Λιάκος θεωρεί ως εξαιρετικά σημαντικό τον ρόλο που έπαιξε η γλωσσική σύμπτωσή ανάμεσα σε μια λόγια γλώσσα και σε γλωσσικούς πυρήνες όπου μιλιόνταν τα ελληνικά. Αυτή η γλωσσική σύμπτωση δημιούργησε μια ροπή ώστε να υπάρξει ταύτιση και συσπείρωση γύρω από την έννοια της γλώσσας, έτσι ώστε η ελληνική γλώσσα να αποτελέσει τη μήτρα μέσα από την οποία διαμορφώθηκε η ιστορία του ελληνικού έθνους.
• Ως προς την επίδραση που ασκεί η ιστορία στον τρόπο που ο Έλληνας αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τη θέση του στον κόσμο, ο Αντώνης Λιάκος υποστηρίζει ότι αποτελεί καρπό της ελληνικής ιστοριογραφίας κυρίως τον 19ο αιώνα. Η έννοια της ελληνικότητας αναπτύχθηκε μέσα από κοινά χαρακτηριστικά που δεν ανάγονται στον τρόπο που είναι οργανωμένη η κοινωνία, αλλά θεωρούνται εγγενή στοιχεία, τα οποία καλλιεργήθηκαν μέσα από την ποίηση ή την τέχνη, γενικεύοντας, δημιουργώντας και αναπαράγοντας ταυτότητες. Ο Αντώνης Λιάκος θεωρεί ότι η ιστορία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με εκλογίκευση και συχνά με κάποια δόση χιούμορ.
• Ως προς τις απόπειρες συνθετικής αποτύπωσης της ελληνικής ιστορίας από τη μεταπολίτευση και μετά, ο Αντώνης Λιάκος επισημαίνει ότι αυτό που λείπει είναι μια νέα συνθετική εκδοχή που να ενσωματώνει τα νέα ερωτήματα και τις νέες προσεγγίσεις παλιών ζητημάτων,  η οποία θα συνόψιζε τα δεδομένα της ιστορικής έρευνας κατά τη δεκαετία του 1990 έως το 2010.
• Σε ότι αφορά τον τομέα των μεταρρυθμίσεων, ο Αντώνης Λιάκος θεωρεί ότι στην Ελλάδα έχουν συντελεστεί μεγάλες μεταρρυθμίσεις. Στο μικροεπίπεδο, όλοι θα θέλαμε κάποια πράγματα να έχουν επιταχυνθεί . Σε μακροεπίπεδο μπορούμε πράγματι να διαπιστώσουμε ότι συντελέστηκαν μεγάλες αλλαγές.  Η κρίση του ιστορικού είναι κάπως διαφοροποιημένη από την κρίση του πολιτικού. Είναι λάθος ο ιστορικός να αγκαλιάζει τη ματιά του πολιτικού, αλλά εξίσου λάθος είναι να αδιαφορεί και για τη ματιά του πολιτικού.
• Ως προς τις δράσεις που θα μπορούσαν να αναληφθούν για μια πιο ορθολογική και ουσιαστική αντίληψη και αξιοποίηση της ιστορίας, ο Αντώνης Λιάκος υποστηρίζει ότι στην Ελλάδα υπάρχει μια μανία με τα ελάσσονα ζητήματα της ιστορίας και μια υποκρισία στα μείζονα. Επισημαίνει την έλλειψη μιας Εθνικής Βιβλιοθήκης και θεωρεί ότι η αλλαγή αντίληψης μπορεί να προέλθει μέσα από την εκπαίδευση.
• Ο Αντώνης Λιάκος  θεωρεί τον ρόλο των ακολούθων τύπου εξαιρετικά σημαντικό, επισημαίνοντας ότι θα πρέπει να πάψουμε πια να ασχολούμαστε μόνο με τα δικά μας ζητήματα και να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στο να καταλάβουμε το αντικείμενο της σύγχρονης συζήτησης. Απαιτείται μια προβολή της χώρας και της ιστορίας της που δεν είναι φοβική, που δεν είναι ατομο-κεντρική, αλλά που εστιάζεται στις κοινές καταβολές και τις κοινές ρίζες, ώστε η επιχειρηματολογία να γίνει πιο αποτελεσματική, πιο πειστική, πιο διεισδυτική. Η Ελλάδα, κατά τον Αντώνη Λιάκο, όχι μόνο δεν είναι εξαίρεση, αλλά αποτελεί εύστοχο παράδειγμα για το πώς αποτυπώνονται σε μια χώρα οι εξελίξεις της παγκόσμιας ιστορίας. Συνεπώς, η ελληνική εμπειρία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μέρος, ως αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο αλλάζει ο κόσμος.