Με την ευκαιρία της εκδήλωσης της Ένωσης Ακολούθων Τύπου σε συνεργασία με την Γερμανική πρεσβεία με τίτλο «Η δημόσια εικόνα της Γερμανίας» που διοργανώθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2009, o Γενικός Διευθυντής Επικοινωνίας του Υπουργείου Εξωτερικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, Michael Zenner, παραχώρησε συνέντευξη στα μέλη της ΕΝΑΤ Σωτήρη Κρυστάλλη και Χριστίνα Χρυσανθακοπούλου.
Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής: Φέτος η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΟΔΓ) γιορτάζει την 60ή επέτειο από την ίδρυσή της, αλλά και τα 20 χρόνια από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ΟΔΓ αποτελεί στη συνείδηση όλων μια επιτυχημένη ιστορία. Πώς κατάφερε η Γερμανία να μεταβάλει πλήρως την εικόνα της στο εξωτερικό;
Για μας είναι ιδιαίτερα ευχάριστο ότι η ΟΔΓ 60 χρόνια μετά την ίδρυσή της και 20 μετά την επανένωση χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης και αναγνώρισης παγκοσμίως. Η συμφιλίωση με το Ισραήλ και τους Ευρωπαίους γείτονές μας, η εταιρική σχέση με τις ΗΠΑ και κυρίως η γαλλο-γερμανική φιλία επέτρεψαν στη νεοσύστατη ΟΔΓ να ξαναβρεί τη θέση της στη διεθνή κοινότητα. Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η ΟΔΓ αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Ε.Ε και ενεργό μέλος άλλων διεθνών οργανισμών, με κυριότερο τον ΟΗΕ, έχουν προσδώσει στη χώρα τη φήμη ενός αξιόπιστου φίλου και εταίρου. Αυτή είναι η βάση της εξωτερικής μας πολιτικής. Η εικόνα της Γερμανίας στο εξωτερικό δεν παραμένει αμετάβλητη ούτε εξαρτάται μόνο από την πολιτική, αλλά εξελίσσεται συνεχώς και εντατικά, χάρη και στους Γερμανούς πολίτες. Μεγάλα γεγονότα, όπως το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου 2006 που διεξήχθη στη Γερμανία με το σύνθημα «Όλος ο κόσμος έρχεται σε φίλους», συνέβαλαν στη διαμόρφωση της εικόνας των Γερμανών, σε γενικές γραμμές, μόνο ως αξιόπιστου, αλλά και ως φιλικού και συμπαθητικού λαού.
Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής: Ποια εργαλεία της Δημόσιας Διπλωματίας υπήρξαν συν τω χρόνω ιδιαίτερα αποτελεσματικά;
Το σημαντικότερο εργαλείο της Δημόσιας Διπλωματίας της Γερμανίας είναι οι διαπροσωπικές επαφές των μελών των διπλωματικών μας αποστολών με ανθρώπους στις χώρες αρμοδιότητάς τους. Η προσωπική συζήτηση είναι αναντικατάστατη. Η ανταλλαγή ιδεών και ο διάλογος συνιστούν τη βάση της δημόσιας διπλωματίας, για αυτό και διοργανώνουμε τακτικά εκδηλώσεις σχετικές με επίκαιρα ζητήματα: πριν από λίγες εβδομάδες έπεσε η αυλαία μιας σειράς εκδηλώσεων που διοργανώσαμε σε συνεργασία με τις γειτονικές μας χώρες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη για την επέτειο των 20 χρόνων από την πτώση του Τείχους, που περιελάμβαναν συναυλίες, εκθέσεις και ημερίδες. Καθοριστικής σημασίας είναι κατά την άποψή μας ο συνδυασμός πολλών εργαλείων, από τα οποία επιλέγουμε το καταλληλότερο για το εκάστοτε κοινό. Παράλληλα με τα κλασικά έντυπα όπως το περιοδικό «Deutschland», στη διάθεση του κοινού υπάρχει υλικό στο διαδίκτυο, ενώ ιδιαίτερα χρήσιμο αποδεικνύεται και το δημιουργικό πνεύμα των συναδέλφων μας στο εξωτερικό. Εξάλλου αυτοί γνωρίζουν καλύτερα με ποια μέσα μπορούμε να έχουμε αποτελέσματα στο εκάστοτε κοινό. Στην προσπάθεια αυτή σημαντική είναι και η συμβολή του θεσμού της ανακύκλησης του προσωπικού στο εξωτερικό, μέσω της οποίας οι μετατιθέμενοι από την Κεντρική Υπηρεσία συνάδελφοι μπορούν να αναπτύξουν την επαφή τους με άλλες νοοτροπίες και πολιτισμούς.
Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής: Περιγράψτε μας, παρακαλώ, την οργανωτική δομή της Δημόσιας Διπλωματίας στη Γερμανία. Κρίνεται ικανοποιητική ή είναι πιθανή μια αναδιοργάνωση;
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας είναι αρμόδιο για τον συντονισμό της Δημόσιας Διπλωματίας. Για το σκοπό αυτό συνεργαζόμαστε στενά με άλλα υπουργεία και μη κρατικούς φορείς. Εξάλλου η Δημόσια Διπλωματία πρέπει να είναι αυθεντική και ειλικρινής και να παρουσιάζει τη Γερμανία σε όλο της το φάσμα. Κατά κύριο λόγο η Δημόσια Διπλωματία εφαρμόζεται από τις πρεσβείες μας στο εξωτερικό, σε συνεννόηση βέβαια με την ΚΥ στο Βερολίνο. Η παρουσίαση μιας χώρας στο εξωτερικό είναι μια σύνθετη διαδικασία, γι’αυτό και προσπαθούμε να βελτιώνουμε συνεχώς τους μηχανισμούς. Σε γενικές γραμμές πάντως η Δημόσια Διπλωματία μας είναι σε καλό δρόμο.
Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής: Μπορείτε να μας περιγράψετε συνοπτικά τα προβλήματα και τις προκλήσεις της επικοινωνιακής πολιτικής της Γερμανίας και της στρατηγικής της γερμανικής Δημόσιας Διπλωματίας;
Η επικοινωνία πρέπει πρωτίστως να είναι αυθεντική. Θέλουμε να δίνουμε αξιόπιστες πληροφορίες για τη χώρα μας και να έχουμε διάλογο με τους ανθρώπους στη χώρα που μας φιλοξενεί. Αυτό σημαίνει καταρχήν ότι συντονιζόμαστε με όλους τους φορείς στο εσωτερικό, ώστε να μπορούμε να παρουσιάσουμε μια ρεαλιστική εικόνα της Γερμανίας. Σημαίνει επίσης ότι πολλές φορές βρισκόμαστε ενώπιον κρίσιμων ερωτημάτων στο πλαίσιο του ανοιχτού διαλόγου με τους εταίρους μας. Είμαστε υπέρ μιας σύγχρονης επικοινωνιακής πολιτικής και εφαρμόζουμε στην καθημερινή εργασία μας τις εξελίξεις σε αυτό τον τομέα.
Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής: Πώς κρίνετε την επίδραση του θεσμού της ανταλλαγής φοιτητών καθώς και της «Πρωτοβουλίας Επιστημονικών Ανταλλαγών» στην εικόνα της Γερμανίας;
Από τις πρεσβείες μας στο εξωτερικό και τη στενή συνεργασία μας με την Υπηρεσία Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών (DAAD) και το Ίδρυμα Alexander von Humboldt, γνωρίζουμε ότι οι επιστημονικές ανταλλαγές έχουν θετικά αποτελέσματα. Η πλειοψηφία των ξένων σπουδαστών και ερευνητών, μετά την επιστροφή τους από τη Γερμανία στις πατρίδες τους, διατηρούν για μακρό χρονικό διάστημα τους στενούς, φιλικούς δεσμούς τους με τη χώρα μας, τη γλώσσα, τον πολιτισμό μας και τους ίδιους τους ανθρώπους. Πολλοί από αυτούς μας επισκέπτονται ξανά συνεχίζοντας έτσι τη διαπολιτισμική επικοινωνία. Με τον τρόπο αυτό αποτελούν για μας σημαντικούς συνομιλητές και συγχρόνως πολλαπλασιαστές της θετικής εικόνας της Γερμανίας, είτε πρόκειται για τον τομέα της επιστήμης, της πολιτικής, της διοίκησης ή της οικονομίας. Η πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Βουλής, κυρία Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, η οποία υπήρξε υπότροφος της Γερμανικής Υπηρεσίας Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών, αποτελεί εξαίρετο παράδειγμα, αντιπροσωπευτικό όλων των Ελλήνων που έχουν σπουδάσει με επιτυχία στη Γερμανία.
Με την «Πρωτοβουλία Επιστημονικών Ανταλλαγών» εντείναμε κατά το τρέχον έτος τις προσπάθειές μας για την απόκτηση νέων εταίρων και φίλων μέσω των ακαδημαϊκών ανταλλαγών. Τα μηνύματα που λαμβάνουμε από το εσωτερικό και το εξωτερικό για την πρωτοβουλία αυτή είναι πολύ θετικά και ενθαρρυντικά, κάτι που μας δίνει δύναμη να συνεχίσουμε.
Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής: Εδώ και δεκαετίες η Γερμανία είναι αντιμέτωπη με τα προβλήματα που συνοδεύουν τη νόμιμη και παράνομη μετανάστευση. Για την Ελλάδα τα προβλήματα αυτά είναι σχετικά πρόσφατα. Τι θα μπορούσαμε να διδαχτούμε από τη γερμανική εμπειρία;
Γεωγραφικά η Γερμανία βρίσκεται στην καρδιά της Ευρώπης και ιστορικά θεωρούνταν πάντα χώρα διέλευσης, αλλά και υποδοχής μεταναστών. Συχνά ωστόσο λησμονείται ότι κυρίως κατά το 19ο αιώνα η ίδια η Γερμανία ήταν επίσης χώρα αποστολής μεταναστών· αρκεί και μόνο να σκεφτεί κανείς το πλήθος των ανθρώπων που εγκατέλειψαν τότε την πατρίδα τους αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον, κυρίως στις ΗΠΑ. Από τη δεκαετία του ’60 και μέχρι σήμερα η Γερμανία αποτελεί προορισμό νόμιμων αλλά και παράνομων μεταναστών. Χρειάστηκε αρκετός χρόνος μέχρι να συνειδητοποιήσει η γερμανική κοινωνία την πραγματικότητα αυτή. Ο καθένας από εμάς αναγνωρίζει πλέον σε ποιο βαθμό οι μετανάστες έχουν εμπλουτίσει τη ζωή της χώρας υποδοχής. Η μετανάστευση μπορεί να διαμορφώσει νέες αντιλήψεις και να απελευθερώσει τεράστια αποθέματα δημιουργικότητας. Βέβαια, υπήρχαν και υπάρχουν προβλήματα, τα οποία θέτουν τις προσπάθειες ενσωμάτωσης, που καταβάλλουν η πολιτική ηγεσία και η κοινωνία, ενώπιον μεγάλων προκλήσεων. Επιπλέον, σήμερα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ότι η ενσωμάτωση μπορεί να πετύχει μόνο εφόσον όλοι οι εμπλεκόμενοι επιδείξουν την απαραίτητη βούληση. Η λαθρομετανάστευση αποτελεί ένα φαινόμενο, που πλήττει σήμερα όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Για την εξεύρεση βιώσιμων λύσεων είναι αναγκαία η κατά το δυνατόν στενότερη αλληλεπίδραση της Ε.Ε και των κρατών- μελών με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης των μεταναστών. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ληφθεί στη βάση της επονομαζόμενης «Συνολικής Αντιμετώπισης για τη Μετανάστευση» ελπιδοφόρες πρωτοβουλίες, προκειμένου αφενός μεν να καταστεί δυνατή η νόμιμη μετανάστευση και αφετέρου να καταπολεμηθεί η λαθρομετανάστευση. Σε αυτό τον τομέα η Γερμανία και η Ελλάδα εργάζονται από κοινού με τους Ευρωπαίους εταίρους τους στις Βρυξέλλες, και δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα για την εξεύρεση βιώσιμων λύσεων. Ωστόσο, το θέμα της μετανάστευσης έχει και μια παγκόσμια διάσταση. Αυτό κατέστη σαφές κατά το 3ο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη, που διεξήχθη στις αρχές Νοεμβρίου στην Αθήνα. Αντιπροσωπείες από περισσότερα από 140 κράτη ήρθαν στην Αθήνα, προκειμένου να ανταλλάξουν άτυπα απόψεις για τις προκλήσεις της μετανάστευσης και της ανάπτυξης κατά τον 21ο αιώνα. Η Ελλάδα, η οποία είχε την προεδρία του Φόρουμ, φιλοξένησε με εξαιρετικό τρόπο τη διοργάνωση.
Forum Διεθνούς Επικοινωνιακής Πολιτικής: Ποια εντύπωση έχουν οι Γερμανοί για τους Έλληνες; Τι θα μπορούσαμε, κατά την άποψή σας, να βελτιώσουμε;
Η Ελλάδα δικαίως ανήκει στους δημοφιλέστερους ταξιδιωτικούς προορισμούς των Γερμανών, όχι μόνο λόγω του αρχαίου πολιτισμού, του υπέροχου τοπίου και της θάλασσας, αλλά κυρίως λόγω της φιλοξενίας και της εξωστρέφειας των ανθρώπων. Στην πολύ θετική εικόνα που έχουν οι Γερμανοί για τους Έλληνες συμβάλλουν και οι Έλληνες συμπολίτες μας. Δεν αναφέρομαι μόνο στα ελληνικά εστιατόρια, που θεωρούνται πλέον αναπόσπαστο κομμάτι κάθε γερμανικής πόλης, αλλά πρωτίστως στις καλές και φιλικές σχέσεις που επικρατούν στις γερμανικές επιχειρήσεις, τους συλλόγους και στις γειτονιές. Εργαζόμαστε για την περαιτέρω βελτίωση των ήδη καλών οικονομικών σχέσεων αλλά και για την προώθηση του επιτυχούς ευρωπαϊκού εγχειρήματος, ενδεικτικές του οποίου είναι οι ελληνογερμανικές σχέσεις.