Θάνος Π. Ντόκος: “Η διεθνής εικόνα της Ελλάδος” (Η Καθημερινή, 17.2.2010)

“…Είναι απαραίτητο να ξανακερδίσουμε τον αυτοσεβασμό και την υπερηφάνειά μας, κάνοντας μια καινούργια αρχή σε μια σειρά τομέων που αφορούν το μέλλον της χώρας, αλλά και να βελτιώσουμε τη διεθνή εικόνα της Ελλάδας, διότι αποτελεί άυλο μεν, σημαντικό δε συντελεστή οικονομικής ανάπτυξης αλλά και άσκησης αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής (από μια χώρα με σημαντικά ανοιχτά ζητήματα και σε αναζήτηση περιφερειακού ρόλου). Ο πρώτος στόχος απαιτεί σημαντικές τομές και μεταρρυθμίσεις, με τομείς προτεραιότητας την παιδεία και την αντιμετώπιση της διαφθοράς, ενώ σημαντικές παρεμβάσεις απαιτούνται και στην οικονομία, τη γεωργία, τον τουρισμό και το περιβάλλον. Χρειάζεται επίσης η προβολή των «νησίδων αριστείας», που σαφώς υπάρχουν σε κάθε τομέα, και η προσπάθεια επέκτασής τους για να δημιουργηθεί κάποια στιγμή η απαραίτητη κρίσιμη μάζα.

Προς τα έξω, επείγει η ανάληψη πρωτοβουλιών και η βελτίωση του μηχανισμού προβολής της χώρας. Συνολικά, αποτελεί επιτακτική ανάγκη μια εθνική προσπάθεια αλλαγής νοοτροπίας σύμφωνα με την προτροπή του Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι: μη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για σένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου….”

Influential academics Anthony Barnett and Mary Kaldor write about Greece’s prospects in an article entitled “Can Greece Lead the Way?” (openDemocracy, 9.11.2009)

“As the left across Europe flounders in the wake of the economic crisis, the Greek socialist party under George Papandreou could prove the exception with its dramatic election victory. His aim is nothing less than a pioneering form of progressive government that combines green development, democratic openness and international reconciliation…

…We live in an age when all politicians tell voters that they offer profound answers to “new challenges” and promise to be different. Naturally, such rhetoric often serves only to deepen public cynicism, encouraged by lazy and cliché infected journalism. Instead, reporters and commentators should inquire into whether the commitments and rhetoric of election programmes have any hinterland of thought and commitment.

In this case we can report that over the last half decade George Papandreou has hosted a rare process of reconsideration, investigation and debate. First, into the foundations of democratic politics. Second, into the policies needed to ensure more egalitarian and workable solutions to the economic and social issues of our time, developing the case for green growth. Third, ending the elitism of foreign policy and confronting international issues (including migration) by involving rather than excluding civil society…”

Ελληνική Μετάφραση: Μπορεί η Ελλάδα να δείξει το δρόμο; / των ‘Αντονι Μπαρνέτ και Μέρι Κάλντορ

Πώς μπορούμε λοιπόν να επιδιώξουμε και να πετύχουμε μιαν άλλη, δημιουργική παρουσία στον κόσμο; Μπορούμε να ξεφύγουμε από την κατάσταση της ανυποληψίας και να προσέλθουμε δημιουργικοί, συμμέτοχοι και συντελεστές της εξέλιξής του; Με την Ελλάδα να χτίζει μιαν άλλη εικόνα, να κερδίζει μια καλύτερη θέση;

Πώς θα αλλάξει η εικόνα της χώρας / Ιδανικοί αυτόχειρες / Στον κόσμο με αυτογνωσία /  Μας λείπει η σοβαρότητα / Η νεοελληνική Τέχνη στα αζήτητα (TO BHMA, 1.11.2009)

Χρήστος Ροζάκης: “Η διεθνής θέση της Ελλάδας σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο“ (Ομιλία σε εκδήλωση του Ομίλου Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας μας - Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2009)

“…Για σαράντα τουλάχιστον χρόνια, για να περιοριστούμε στα πλαίσια της δικής μας ζωής, η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση μιας μοναδικής απειλής, της τουρκικής. Αν και στην αρχή της μεγάλης κρίσης, που συμπίπτει με την εισβολή στην Κύπρο, και την έγερση των διεκδικήσεων στο Αιγαίο, αυτή η αφοσίωση ήταν απόλυτα δικαιολογημένη, με την πάροδο του χρόνου θα έπρεπε να είχε σημαντικά εξασθενήσει. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που οι ελληνικοί χειρισμοί – που δεν ήταν συνήθως ατυχείς -,  αλλά και η ραγδαία μεταβολή του ευρύτερου διεθνούς σκηνικού έχουν μετριάσει σημαντικά την πιθανότητα μιας ευρύτερης στρατιωτικής εμπλοκής είτε στην Κύπρο, είτε στο Αιγαίο. Χωρίς να θέλω να ισχυριστώ ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις έχουν εξανεμιστεί, ωστόσο από μόνες τους δεν δικαιολογούν μια πανστρατιά διπλωματικών προσπαθειών, που να απομυζούν μεγάλο ποσοστό της ρώμης των πολιτικών αποθεμάτων μας. Ένας εξορθολογισμός, συνεπώς, των διπλωματικών πρωτοβουλιών, με σωστές δόσεις, που να κατατείνει στην επίλυση των εκκρεμοτήτων με ειρηνικά μέσα, όπως οι διμερείς διαπραγματεύσεις, κι η επίλυση ορισμένων από τα προβλήματα με τη διεθνή δικαστική οδό παραμένει η μόνη γόνιμη διέξοδος.

Τις ίδιες παρατηρήσεις θα μπορούσα να κάνω και σε σχέση με τη δεύτερη απειλή, που τείνει να πάρει διαστάσεις ισοδύναμες με την πρώτη, την απειλή που προέρχεται από τη χρήση του ονόματος της Μακεδονίας από τη βόρεια γείτονα. Εδώ βέβαια η πολιτική μας δεν προσδιορίζεται από μια άμεση ένστολη απειλή, αλλά από τη χρήση των συμβόλων, κι από το φόβο ότι η υιοθέτηση τους από την ΠΓΔΜ θα οδηγήσει σε κάποιο στάδιο σε έγερση διεκδικήσεων εδαφικού χαρακτήρα. Το φαντασιακό, λοιπόν, συνοδεύεται και από μια πρόθεση πρόληψης, που κάθε άλλο παρά καταδικαστέα είναι στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως και με τα ελληνοτουρκικά, υπήρξε κι εδώ μια έλλειψη μέτρου. Έλλειψη μέτρου στα πρώτα στάδια της δημιουργίας του προβλήματος, όπου η Ελλάδα αποθάρρυνε κάθε επίλυση με αναφορά στο όνομα της Μακεδονίας, έλλειψη μέτρου και σήμερα, όταν η διαφωνία σπαταλά και πάλι σχεδόν ολόκληρο το δυναμικό της πολιτικής μας…”

Γιάννης Βούλγαρης: «Μαύρο πρόβατο» πολιτικά μεταλλαγμένο, Επιβάτες όλοι στην ίδια βάρκα, TA NEA, 7.3.2009 

Η ΕΛΛΑΔΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΠΑΛΙ «ΜΑΥΡΟ ΠΡΟΒΑΤΟ» ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ. ΑΥΤΗ ΤΗ ΦΟΡΑ ΟΜΩΣ ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΚΟΠΑΔΙ, ΠΑΡΕΑ ΜΕ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΕΣ ΧΩΡΕΣ,ΟΠΩΣ Η ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΠΑΝΙΑ…

…Tο εθνικό υπαρξιακό ερώτημα σχετιζόταν πάντα με τη θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια ή ευρωπαϊκή γεωπολιτική και στον διεθνή καταμερισμό εργασίας. Το διακύβευμα ήταν πάντα «το κυνήγι των πιο πολιτισμένων χωρών»: πόσο απέχουμε; πώς θα τους φτάσουμε; Το αίτιο της απαισιοδοξίας ήταν πάντα είτε η καθυστέρηση, είτε η «ρηχότητα» του εκάστοτε εκσυγχρονιστικού/ αναπτυξιακού άλματος που κάναμε: ποιες είναι οι αιτίες της καθυστέρησης;  Καπάκι ερχόταν πάντα και η ιδεολογική διαμάχη με επίκεντρο την πολιτισμική αμφιβολία: είμαστε Δύση ή Ανατολή; Μήπως χάνουμε την ελληνικότητά μας; και τι είναι αυτή; Τέλος, κυνηγώντας συνεχώς «τους πιο πολιτισμένους», αισθανόμασταν έρμαια μιας αέναης μετάβασης: η Ελλάδα και οι Έλληνες ήταν υποχρεωμένοι να φύγουν από ό,τι μόλις είχαν κατακτήσει για να πετύχουν κάτι «πιο σύγχρονο»…

Τα ερωτήματα δεν αφορούσαν ειδικά την Ελλάδα, αλλά όλες τις χώρες της εκάστοτε «περιφέρειας» και «ημιπεριφέρειας» του παγκόσμιου συστήματος… Στη μακρά διάρκεια, δηλαδή από τη σύσταση του εθνικού κράτους μέχρι σήμερα, η Ελλάδα ανήκει στους κερδισμένους, παρ΄ ότι η πορεία ήταν ασυνεχής, διακεκομμένη (π.χ. Εμφύλιος) ή επιταχυνόμενη (κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο). Όπως εξάλλου και στις άλλες χώρες, έτσι και στην Ελλάδα η αντιφατική και αμφίθυμη προσήλωση στο κυνήγι «των πιο πολιτισμένων χωρών» προώθησε την εγχώρια επιστήμη και παρήγαγε υψηλή εθνική κουλτούρα που περιστράφηκε γύρω από το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας…

…Σήμερα η Ελλάδα κατατάσσεται πάλι μεταξύ των «μαύρων προβάτων»… H εκρηκτική αλληλεξάρτηση σε συνθήκες κρίσης δοκιμάζει συθέμελα τη συνοχή της Ε.Ε. και τη σχέση της με τα κράτημέλη, ιδίως τα «μαύρα πρόβατα». Ο λόγος είναι απλός. Ώς τώρα, το να είσαι «μαύρο πρόβατο» αφορούσε εσένα και μόνο. Οι Ευρωπαίοι δεν είχαν να χάσουν τίποτα ή σχεδόν τίποτα. Τώρα, πλέον, τα «μαύρα πρόβατα» δεν κάνουν κακό μόνο στον εαυτό τους, αλλά σε όλους. Η κρίση αύξησε την τρωτότητα όλων. Η ευρωπαϊκή πίεση προς τα κράτη- μέλη, πλούσια και φτωχά, δεν έχει τον χαρακτήρα «εξωτερικού καταναγκασμού», αλλά μέτρων κοινής διάσωσης επιβατών στην ίδια βάρκα…

Δείτε επίσης: Η Ελλάδα από τη Μεταπολίτευση στην Παγκοσμιοποίηση, Ποιά είναι η Θέση της Ελλάδας στο Διεθνές, Ευρωπαϊκό και Περιφερειακό Σύστημα;, Ελλάς, Η Σύγχρονη Συνέχεια: Από το 1821 μέχρι σήμερα, Το Μεταρρυθμιστικό Εγχείρημα στην Ελλάδα – Διαστάσεις Διεθνούς Επικοινωνίας

Συνέδριο υπό τον τίτλο «Εικόνες Κρατών σε ένα Διεθνοποιημένο Περιβάλλον: Δυνατότητες και Προοπτικές για την Ελλάδα» (Images of Nations: Strategic Communication, Soft Power and the Media) οργάνωσε η Greek Politics Specialist Group στις 4 και 5 Φεβρουαρίου 2009 στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Στo πλαίσιo του Συνεδρίου πραγματοποιήθηκε ειδικό πάνελ (Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου, 14.00-17.00) υπό τον τίτλο “Διαμόρφωση Εθνικών Επικοινωνιακών Πολιτικών – Η Θεσμική Προσέγγιση” στo οποίο  εξετάστηκαν ζητήματα στρατηγικού σχεδιασμού για τη διαχείριση της εικόνας της Ελλάδας στο εξωτερικό. Κατά τη διεξαγωγή της σχετικής συζήτησης ο Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ακολούθων Τύπου Σταύρος Σταθουλόπουλος πραγματοποίησε σχετική παρέμβαση στην οποία περιγράφηκαν τα στοιχεία μιας αποτελεσματικής πολιτικής δημόσιας διπλωματίας της Ελλάδας και παρουσιάστηκαν οι συγκεκριμένες και άμεσα εφαρμόσιμες προτάσεις της Ένωσης: Διαμόρφωση Εθνικών Επικοινωνιακών Πολιτικών – Παρέμβαση της Ένωσης Ακολούθων Τύπου

Δείτε επίσης: Συνέντευξη: Philip Taylor, H Δημόσια Διπλωματία της Ελλάδας – Εισηγήσεις της Ένωσης Ακολούθων Τύπου, Διεθνείς Σχέσεις και Δημόσια Διπλωματία, Η Ελληνική Κοινωνία και η Διεθνής Εικόνα της, Πολιτικές Διεθνούς Επικοινωνίας – Νέοι Προβληματισμοί

“There is something weird and frightening about the sight of a modestly prosperous European country – assumed by most outsiders to have recovered from its rocky history of coups and civil strife – that is suddenly gripped by an urban uprising that the authorities cannot contain. Greece’s travails seem all the odder after a recent economic record which, to judge by the basic numbers alone, looks tolerably good. Could this take place in any seemingly stable democracy, or does the land of democracy’s birth have special features?…“  (The Economist, 11.12.2008)

“Συνάδελφοι και φοιτητές στην Αμερική και την Ευρώπη με ρωτάνε απορημένοι: Γιατί καίγεται η Αθήνα; Πώς εξηγούνται επεισόδια τέτοιας έκτασης και διάρκειας; Τους φαίνεται παράδοξο πως μια πλούσια ευρωπαϊκή χώρα (γιατί αυτό είναι η Ελλάδα) αυτοκαταστρέφεται… Δυσκολεύομαι να τους εξηγήσω τι συμβαίνει. Περιδιαβάζοντας τα δημοσιεύματα και συζητώντας με φίλους και γνωστούς στην Ελλάδα μού δίνουν συχνά την εντύπωση πως πιστεύουν ότι ζουν στην πιο καθυστερημένη τριτοκοσμική χώρα που υπάρχει. Πού οφείλεται αυτό το παράδοξο;…“ (Στάθης Καλύβας, Η κουλτούρα της μεταπολίτευσης, Η Καθημερινή, 14.12.2008)

Τα βίαια γεγονότα στην Αθήνα καθώς και η κάλυψή τους από ελληνικά και ξένα ΜΜΕ εγείρουν εκ νέου – σε ότι αφορά στην εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό – τα ζητήματα και τα ερωτήματα τα οποία θίξαμε με πρόσφατο σημείωμά μας (13.8.2008, Η Ελλάδα στη Διεθνή Ειδησεογραφία).

Είναι προφανές ότι τα γεγονότα επιδέχονται πολλές ερμηνευτικές προσεγγίσεις πολιτικού χαρακτήρα: από την απόδοσή τους στην υπερβολική ελευθερία και ανυπαρξία κανόνων στην ελληνική κοινωνία (Ελεύθερος Τύπος, 10.12.2008, Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας…), έως τον ευθύ συσχετισμό τους με ζητήματα οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων (ΤΑ ΝΕΑ, 10.12.2008, Ξέσπασμα της γενιάς των αποκλεισμένων). Επίσης με πολλούς τρόπους ο λόγος για τα γεγονότα σχετίζεται με το αίτημα μεταρρυθμίσεων στην ελληνική κοινωνία καθώς και με το ζήτημα της πολιτικής κατεύθυνσης αυτών των μεταρρυθμίσεων.
 
Για μια ακόμη φορά τα περισσότερα ελληνικά ΜΜΕ αναφέρονται με ιδιαίτερη έμφαση στην ελληνική ιδιορρυθμία, αποδίδοντας τα γεγονότα εν πολλοίς στην «ανικανότητα» της χώρας και στην αδυναμία των πολιτικών της φορέων να διατυπώσουν σαφή οράματα και πολιτικές (Η Καθημερινή, 10.12.2008, Αλέξης Παπαχελάς: Γιατί η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται;, 11.12.2008, Aθανάσιος Έλλις: Αναζητώντας τον νέο ηγέτη). Τέτοιους είδους απόψεις ασφαλώς και έχουν την αξία τους στα πλαίσια ενός πολιτικού διαλόγου για τη διάγνωση των αιτιών των γεγονότων και τη διατύπωση πολιτικών λύσεων, υποβαθμίζουν όμως τον διεθνή χαρακτήρα των γεγονότων και τις όποιες συνάφειες τους με ανάλογα γεγονότα σε πολύ ανεπτυγμένες χώρες (ΗΠΑ – 1992, Ηνωμένο Βασίλειο – 2001, Γαλλία – 2005).
 
Η κάλυψη των γεγονότων από τα διεθνή ΜΜΕ παραμπέμπει επίσης σε αντίστοιχες εκτιμήσεις: αφενός τα γεγονότα συσχετίζονται με την ένταση και το είδος των κοινωνικών ανισοτήτων στην Ελλάδα και την αδυναμία των κατάλληλων μεταρρυθμίσεων, και αφετέρου με στοιχεία όπως η ανεργία των νέων, η εκτεταμένη διαφθορά και ανομία, καθώς και η ροπή των Ελλήνων να εξεγείρονται [η οποία σε κάποιες περιπτώσεις επαινείται]. Η Ελλάδα εμφανίζεται σε κάποια διεθνή ΜΜΕ ως ιδιαίτερη περίπτωση αποτυχημένης διακυβέρνησης, ενώ σε άλλα τα γεγονότα συσχετίζονται περισσότερο με προβλήματα που αφορούν όλες τις ανεπτυγμένες χώρες.

Είναι αλήθεια ότι στην Ελλάδα οι κοινωνικές ανισότητες καλύπτονται και αντιμετωπίζονται μέχρι σήμερα από ένα σύστημα άτυπων σχέσεων και «ρυθμίσεων» (κοινωνικά ισχυρή οικογένεια, πελατειακές σχέσεις, μαύρη οικονομία). Οι «ρυθμίσεις» αυτές, δυνάμει επιβλαβείς για την αποτελεσματικότητα της οικονομίας, αλλά και για την κοινωνική δικαιοσύνη, συμβάλουν ταυτόχρονα και στην κοινωνική ισορροπία και στην πολιτική νομιμοποίηση. Ανάλογα όμως ζητήματα πολιτικής νομιμοποίησης αφορούν και σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες όπου σημαντικές κοινωνικές ανισότητες αναπαράγονται και νομιμοποιούνται μέσα από διαφόρων ειδών ιδεολογικές και κοινωνικές συμβάσεις.
 
Πως λοιπόν μπορούμε/πρέπει να μιλήσουμε σε ξένα κοινά για την ελληνική κοινωνία και τα προβλήματα της?
 
Η απάντηση εμπλέκεται αναπόφευκτα με ζητήματα που αφορούν αφενός την πραγματικότητα της ελληνικής/ευρωπαϊκής κοινωνίας και αφετέρου την αυτοεικόνα μας ως Ελλήνων, ως ενός έθνους με άγχος αυτοπροσδιορισμού σε σχέση με τις περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες:

- Δεν θα πρέπει να υποτιμάται το γενονός ότι η Ελλάδα είναι ίσως η μοναδική χώρα η οποία παρουσιάζει τόσο υψηλό βαθμό ανθρώπινης ανάπτυξης σε ένα γεωγραφικό πλαίσιο άλλων πολύ λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να γίνονται αντιληπτά τα όποια προβλήματα και δυσλειτουργίες. Οι υπαρκτές ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας είναι λιγότερες από τις διεθνείς διαστάσεις των προβλημάτων της.

- Η Ελλάδα είναι μια δημοκρατική χώρα που μιλάει για τα προβλήματά της ανοικτά μέσα από έναν διαρκή και έντονο δημόσιο διάλογο. Η υποστήριξη της δυναμικής της χώρας και του ανθρώπινου δυναμικού της ασφαλώς είναι ένα πολιτικό ζήτημα με εναλλακτικά σενάρια και επιλογές. Οι κυβερνητικές αποφάσεις και πολιτικές λαμβάνουν χώρα εντός ενός πλαισίου δημόσιας αντιπαράθεσης όπου τα κύρια διακυβευματα είναι σε μεγάλο βαθμό ζητήματα που αφορούν και στις πιο ανεπτυγμένες χώρες. Τα πρόσφατα γεγονότα, μας δείχνουν και τα όρια της ελληνικής ιδιορρυθμίας, υποδεικνύουν την ανάγκη μεταρρυθμίσεων ενώ ταυτόχρονα υπογραμμίζουν τον πολιτικό χαρακτήρα αυτών των μεταρρυθμίσεων.

- Η εικόνα μιας κυβέρνησης  – παρόλο που σχετίζεται και αλληλοδρά – δεν ταυτίζεται με την εικόνα μιας κοινωνίας, η μιας χώρας.  Tα πρόσφατα γεγονότα προκάλεσαν εκτιμήσεις στον ξένο τύπο τόσο επί των χειρισμών της κυβέρνησης, όσο και επί των προβλημάτων της ελληνικής κοινωνίας. Εν μέσω αυτών των ερμηνειών, επείγει ένας ειλικρινής και ανοικτός λόγος για την ελληνική κοινωνία από τους κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς που ασκούν διεθνή επικοινωνία…

ΦΑΚΕΛΟΣ: ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΣ, ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ & ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ

Wikipedia, the free encyclopedia: 2008 Greek riots

The Times: Greek Tragedy, 10.12.2008 

BBC World Service – News: Violence in Greece begins to subside, 11.12.2008

Μιχάλης Μητσός, Πρόδρομος εξελίξεων, TA NEA, 11.12.2008

Michael Thumann, Der Aufstand der Wohlbehüteten, DIE ZEIT, 11.12.2008

Γεράσιμος Μοσχονάς, «Έσωθεν θυμός» και οργάνωση, Θεσμική και μη θεσμική πολιτική, ΤΑ ΝΕΑ, 12.12.2008

Takis Michas: The fall of Athens, The Wall Street Journal (Europe), 12.12.2008 

open Democracy: What is happening in Greece?, 12.12.2008

Dimitrios Paraskevopoulos, ambassadeur de Grèce en France: Si, la Grèce est un État moderne!, Le Figaro, 12.12.2008

TO BHMA: Εκρηκτικό μείγμα»βλέπει ο ξένος Τύπος - Επιμένουν οι ανησυχίες και για εξάπλωση των συγκρούσεων στην Ευρώπη, 13.12.2008

Αριστοτελία Πελώνη, «Αλυσιδωτές αντιδράσεις» προβλέπει ο κορυφαίος κοινωνιολόγος Μπάουμαν, ΤΑ ΝΕΑ, 13.12.2008

Matthew Cambell, Greek riots sparks fear of Europe in flames, The Sunday Times, 14.12.2008

Kevin Featherstone, Οι βαθύτερες αιτίες της κρίσης στην Ελλάδα, Η Καθημερινή, 14.12.2008

Πάσχος Μανδράβελης, Μην πυροβολείτε (άλλο) τους πολιτικούς, Η Καθημερινή, 14.12.2008

Πέτρος Παπακωνσταντίνου, Τα μαύρα πουλιά της καταιγίδας, Η Καθημερινή, 14.12.2008

Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Αν υπήρχαν κόμματα, δεν θα βλέπαμε αυτό που βλέπουμε, Ελευθεροτυπία, 14.12.2008

Αγγελική Σπανού, Σοβαρά πλήγματα στην εικόνα της χώρας, Ελεύθερος Τύπος, 14.12.2008

Dora Bakoyannis, I Expected Something Like This Would Happen, Spiegel Online International, 15.12.2008

Panos Livadas, Hijacking Democracy, Huffingtonpost.com, 16.12.2008

Σώτη Τριανταφύλλου, Η Ελλάδα και ο κόσμος (όπως Η Κασσάνδρα και ο λύκος), Athens Voice, 18.12.2008

Π. Κ. Ιωακειμίδης, Κρίση και πολιτιστικό παράδοξο, TA NEA, 19.12.2008

Burak Bekdil, Βαλίτσες για Αθήνα!, Η Καθημερινή, 21.12.2008

Θάνος Βερέμης, Η οικεία ανομία μας, Ελευθεροτυπία, 21.12.2008

Dimitrios Triantaphyllou, Greece: The end of apathy, the audacity of hope, In Depth, December 2008

Valia Kaimaki, Mass uprising of Greece’s youth, Le Monde diplomatique – English edition, January 2009

Costas Douzinas, What we can learn from the Greek riots, The Guardian, 9.1.2009

Γιάννης Βούλγαρης, Η απαλλοτρίωση του καταγγελτικού λόγου, 10.1.2009